TÜRKİYE – SURİYE İLİŞKİLERİ

Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Suriye 1946 yılına kadar Fransa'nın yönetiminde kaldı. Bu dönemde Türkiye ile Suriye arasındaki en önemli sorun Hatay sorunu oldu.1921'de imzalanan Ankara Antlaşması’na göre Hatay, Suriye sınırları içinde kalmış ancak Hatay'a özel bir statü tanımıştı. Suriye'nin 1936 yılında bağımsız olması kararlaştırılan Hatay'ın statüsü konusunda Türkiye ile Fransa arasında anlaşmazlık çıktı. Hatay önce 2 Eylül 1938'de bağımsız bir Cumhuriyet oldu sonra 23 Haziran 1939'da  Türkiye ile Fransa arasında yapılan bir anlaşma ile Hatay'ın Türkiye'ye katılması kabul edildi. Hatay Cumhuriyeti, Temmuz 1939'da Türkiye sınırları içine katıldı. Suriye ile aramızın bozulmasının en önemli olduğu dönem 1930’lu yıllara dayanıyor.1930’lu yıllarda Hatay’ın alınması için yapılan girişimler doğrultusunda Suriye ile ilişkiler bozuldu. Sonrasında Hatay’ın Türkiye sınırlarına katılmasıyla birlikte Suriye Türkiye’ye karşı kin besleyerek tavır almaya başladı. 1946 yılında bağımsızlığını kazanan Suriye ilk olarak Hatay konusunda Hatay’ın Suriye’nin toprağı olduğunu iddia etmiş ve bu konuda hem kendi ülkesinde hem de Arap dünyasında propagandalar yapmıştır.

         Bir başka husumetimiz ise Fırat Nehri meselesidir. Fırat Nehri, Suriye için büyük bir su kaynağıdır. Bu kaynağı da yitirmek istemediğinden çeşitli hilelerle Fırat Nehri’ni kendisine çekmeye çalışmıştır. Ancak Türkiye karşı atakla GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi) ile Fırat Nehri’ni daha verimli şekilde kullanmıştır. Burada da Suriye Türkiye’yi suçlamış ve birçok Arap ülkesini Türkiye’ye karşı kışkırtmıştır.

         Türkiye ile Suriye arasında yaşanan bir başka sorun ise bölücü  terör örgütü olan PKK’ya Suriye’nin desteği. Güneydoğu Anadolu Projesini (GAP) engellemek için Türkiye’ye karşı olan terörist örgütlere destek veren Suriye, PKK Terör Örgütü’ne 1998 yılına kadar yardım etmiştir.1990’lı yıllarda Suriye sayıları 40 bin olan PKK üyelerini eğitip ve her türlü desteği vermekten kaçınmamıştır. Hatta 1998 yılında Suriye ile Türkiye savaşın eşiğine gelmiştir. Mısır’ın arabuluculuğu ve diğer Arap ülkelerinin desteğiyle imzalanan Adana Mutabakatı sonrası Suriye, PKK’ya olan desteğini kesmiş ve PKK’nın elebaşısı Abdullah Öcalan’ı  sınır dışı etmiştir. Adana Mutabakatından sonra ilişkiler yumuşamaya başlamıştır.

Hafız Esad’ın ölümünden sonra cumhurbaşkanlığına seçilen Beşşar Esad, komşularla ilişkilerde yumuşama siyaseti gütmüş ve Türkiye’de  AKP’nin iş başına gelişinden sonra iki ülke arasındaki ilişkiler  şimidye kadarki en üst düzeye ulaşmıştır. Hatta ilk defa olarak Türkiye ve Suriye bakanlar kurulu ortak bir toplantı yapmışlardır.

İlişkiler bu seviye ulaşmışken son sıralarda Türkiye‘de muhafazakar kesimlerde Suriye rejimi aleyhinde ve muhalifleri lehinde  başlatılan geniş çaplı propagandalar Türkiye‘nin komşularla sıfır problem siyasetiyle çelişkili bir durum arzetmektedir.

Ülkeler arasındaki ilişkiler  her ne kadar çıkar esasına dayansa da bir ülkenin çıkar ilişkilerinin bir iki ay gibi kısa bir sürede değişmesi de devlet ve diploması geleneğine aykırı bir durumdur.

Suriye rejiminin halkının isteklerine cevap vermesi ve halkın oyuna başvurması normal bir talep olmakla birlikte Arap ülkelerinde, özellikle de komşusu Arap ülkelerindeki durum Suriyeden daha iyi olmamasına karşın Türkiye hükümeti ve muhafazakar medyanın Suriye  rejimine bu kadar yüksek dozda saldırmaları anlaşılır gibi değil.

Acaba perde arkasında başka plan ve hesaplar mı var?
RAMAZAN AĞBABA